Wygląd skóry odzwierciedla stan zdrowia. Skóra reaguje żywo na alergeny, niektóre infekcje, zatrucia, zaburzenia metaboliczne oraz inne patologie. Objawem jest rumień, obrzęk, pokrzywka, wysypka, wypryski, wrzody i, itp. Kiedy jednak omijają nas wady genetyczne, poważne choroby i urazy skóry, nie nadużywamy opalania się - zdrowie i uroda skóry zależy głównie od dobrego odżywianie.
Skóra dobrze odżywiana jest zdrowa i piękna
Stan skóry, jej gładkość, szczelność warstwy rogowej, siła i świeży wygląd zależą w pierwszym rzędzie od tego, czy otrzymuje ona z krwioobiegu niezbędne substancje odżywcze: substancje energetyczne, budulcowe tj. białkowe (aminokwasy), witaminy, biopierwiastki, itp. Ponadto kondycja skóry w dużym stopniu zależy, tego czy ma wystarczającą ilość wody - a więc ok. 10–15 procent w swym składzie . To samo dotyczy zdrowia włosów, których fizjologiczne „wytwórnie” – mieszki włosowe zaopatrywane są drogą krwi.
Choroby skórne
Upośledzają wygląd skóry nabyte lub genetycznie uwarunkowane choroby: pokrzywki, uczulenia, egzemy, łuszczyca, odbarwienia skóry jak np. bielactwo, itp. Szczególnie uciążliwe są pokrzywki, wysypki, itp. wskutek uczulenia na owoce, chemikalia domowe, leki, itp. Pojawiają się wówczas ropne krosty, obrzęk naczynioruchowy, stan zapalny, świąd, itp. Podobnie dotkliwe są egzemy. U osób uczulonych wskutek ukąszeń owadów powstają zapalne odczyny alergiczne upośledzające zdrowie i wygląd skóry.
Podstępne promieniowanie UV
Podstępnie niszczy skórę promieniowanie słoneczne, gdyż jego skutki, zrazu mało widoczne kumulują się i nawarstwiają. Szczególnym zagrożeniem jest promieniowanie typu UVA i UVB (ultrafiolet). Przykładowo długotrwała ekspozycja na promieniowanie ultrafioletowe typu UV prowadzi do kumulujących się, charakterystycznych zmian w obrębie skóry właściwej i naskórka, tzw. starzenia świetlnego (photoageing) oraz zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów skóry. Nadmiar promieniowania słonecznego UVA i promienie podczerwone (czynnik termiczny) prowadzą także do uszkodzenia podskórnych naczyń krwionośnych i zaburzeń ukrwienia skóry. Ściany naczyń krwionośnych stają się cieńsze, a ich światło węższe. Liczba naczyń krwionośnych wyraźnie zmniejsza się. Pogarsza to odżywianie skóry i włosów drogą krwi. Ostatnio szczególnie dotkliwe stają się dermatozy i reakcje alergiczne na słońce wywołane lekami.
Ciężkie odmrożenia zagrażają nieodwracalnym uszkodzeniem
Odmrożenie to miejscowe uszkodzenie skóry powstające wskutek działania niskiej temperatury. W zależności od stopnia odmrożenia pojawia się trwałe lub przemijające uszkodzenie skóry i tkanek podskórnych. W ciężkich przypadkach, przy głębokim zamrożeniu tkanek, może dojść do nieodwracalnego uszkodzenia głębiej leżących naczyń krwionośnych, mięśni i tkanki nerwowej. Miejscami szczególnie narażonymi na odmrożenie są: nos, uszy, policzki oraz palce rąk i stóp.
Oparzenia szpecą bliznami
Objawami cięższych oparzeń (2 stopnia) są pęcherze skórne, obrzęk i częściowa martwica naskórka. Oparzenia te są bolesne, do wnętrza organizmu poprzez uszkodzoną skórę mogą się dostać wraz z brudem bakterie chorobotwórcze. Rana oparzeniowa goi się przez kilka tygodni, niekiedy, gdy obejmuje skórę właściwą może pozostawić widoczne blizny.
Otarcia, siniaki, krwiaki…
Zmiany skórne w postaci otarć, sińców, wybroczyn, czy niewielkich krwiaków są częste i towarzyszą nam przez całe życie. Powstają w wyniku codziennych urazów i stłuczeń, czy po zastrzykach czy wkłuciach dożylnych. Nie są szczególnie groźne dla zdrowia i skóry – mogą jednak być dokuczliwe, a źle leczone zostawić bliznę. Przykładowo - duża powierzchnia otarcia, jeśli nie jest dokładnie oczyszczona łatwo ulega zakażeniom ropnym, co przedłuża czas gojenia i może prowadzić do powikłań ogólnych i skórnych. W krwiaku wylana” do tkanek krew objawia się zmianami kolorów miejsca urazu, z ciemnogranatowego przez odcienie brązu do żółtego. Ponadto skutki uderzenia uwalniają liczne mediatory zapalenia – co skutkuje lokalnym stanem zapalnym, obrzękiem i bólem. Duże krwiaki wymagają konsultacji chirurga.
Skaleczenia
W przypadku niewielkich ran ciętych i otarć mówimy o skaleczeniach i możemy zdezynfekować i opatrzyć ranę w domu przy pomocy opatrunków z domowej apteczki. Nie jest ono niebezpieczne dla dziecka. Proces gojenia, polegający na odrastaniu tkanki właściwej lub zabliźnianiu się ubytku włóknami kolagenowymi, zależy od głębokości i długości nacięcia skóry.
Zagrażają wyglądowi skóry zaburzenia hormonalne
Na stan skóry (i włosów) ma wpływ wiek i związana z nim aktywność hormonalna. Za młodu, w czasie burzy hormonalnej pokwitania skórze zagraża trądzik młodzieńczy, ponieważ hormony wywołujące pokwitanie pobudzają również gruczołów łojowe skóry. Odpowiedzialne są za to hormony męskie – androgeny – obecne nie tylko u chłopców, lecz również u dziewcząt.
Ładny wygląd skóry zależy od hormonów
To, że skóra żywo reaguje na hormony widać szczególnie u kobiet w okresie postmenopauzalnym ok. 50 roku życia, kiedy wskutek autonomicznych procesów starzenia się zakodowanych w genach ustaje wydzielanie żeńskich hormonów. Deficyt estrogenów i progesteronu we krwi powoduje gwałtowne pogorszenie się właściwości skóry doprowadzając w ciągu kilku lat do nadmiernej suchości i wiotkości, czyli do starzenia się skóry. Słabnąca aktywność hormonalna, zaburzenie metaboliczne zmniejszają ustrojowe wytwarzanie ceramidów, kolagenu, i innych substancji warunkujących regenerację, zdrowie i urodę naszego fizjologicznego „płaszcza” ochronnego. Pogarsza się jelitowe wchłanianie witamin, biopierwiastków, antyoksydantów, substancji biologicznie czynnych. Jeżeli skóra nie otrzymuje tego, co jej potrzebne staje się zbyt sucha i cienka, pojawiają się zmarszczki, rozstępy, celulitis, itp.
Uporządkujmy czynniki destrukcyjne upośledzające zdrowie i wygląd skóry:
- deficyt substancji odżywczych: budulcowych, witamin, biopierwiastków, itp.,
- deficyt hormonów płciowych i zaburzenia hormonalne
- choroby skóry; egzema, alergia, łuszczyca, itp.
- promieniowanie słoneczne UV
- skaleczenia
- odmrożenia
- oparzenia termiczne
- choroby uwarunkowane genetycznie
Rola witamin i minerałów
Warto zauważyć, że według najstarszej chińskiej medycyny - nasze zdrowie a więc i wygląd skóry zależy w największym stopniu od tego jak się odżywiamy i czy prowadzimy zdrowy tryb życia. Współczesna medycyna przyjmuje do wiadomości ten punkt widzenia i coraz większą wagę przywiązuje do nie tylko do supernowoczesnych kosmetyków, chirurgii plastycznej, itp, ale i do witamin, minerałów oraz innych składników odżywczych niezbędnych skórze.
oprac. mgr Edward Ozga-Michalski
Piśmiennictwo
1. Dermatologia Praktyczna; Małgorzata Opalińska, Katarzyna Prystupa, Wadim Stąpór, Wyd.Lek. PZWL 1997
2. Witaminy, składniki mineralne, numery E, U.Unger-Gobel,wyd. MUZA SA, 1997
3. L/Stefan Ball, Antyoksydanty w medycynie i zdrowiu człowieka, Medyk-2001
4. Gawędy o witaminach i biopierwiastkach; prof. dr hab.Andrzej Danysz, wyd. Holbex, 1999
5, Biochemia Harpera, Wyd. Lek. PZWL 2000
6. Witryny internetowe: http://www.rozanski.henryk.gower.pl/; http://www.sfd.pl/
7. Terapia 2001 – Starzenie się skóry i jej kosmetyczna terapia -publ. Internet Esculap Dr med. Maria Noszczyk Instytut Centrum Medycyny Doświadczalnej i Klinicznej PAN Dyrektor: prof. dr hab. med. Mirosław J. Kossakowski
12. PHARMINDEX